Son yıllarda adını daha sık duymaya başladığımız “disleksi”, aslında uzun yıllardır var olan ancak çoğu zaman fark edilmeyen bir öğrenme farklılığıdır. Peki disleksi nedir? Bir hastalık mıdır, yoksa farklı bir öğrenme biçimi mi? En önemlisi, çocuğunuzun disleksi olabileceğini nasıl anlarsınız?
Disleksi Nedir?
Disleksi, bireyin zekâ düzeyinden bağımsız olarak okuma, yazma ve dil becerilerinde güçlük yaşamasına neden olan nörogelişimsel bir farklılıktır. Bu çocuklar genellikle normal ya da normalin üzerinde bir zekâya sahiptir. Ancak beyinlerinin dili işleme biçimi farklı olduğu için harfleri, sesleri ve kelimeleri anlamlandırmada zorlanabilirler.
Disleksi bir tembellik, ilgisizlik ya da düşük zeka göstergesi değildir. Aksine, doğru destekle bu çocuklar oldukça yaratıcı, problem çözme becerileri yüksek ve farklı bakış açılarına sahip bireyler olabilirler.
Disleksinin Belirtileri Nelerdir?
Disleksi belirtileri yaşa göre değişiklik gösterebilir. Ancak genel olarak dikkat edilmesi gereken bazı işaretler vardır:
-
- Harfleri karıştırma (özellikle b-d, p-b gibi)
-
- Okurken harf atlama, ekleme ya da kelimeyi yanlış okuma
-
- Yazarken harflerin yönünü ters yazma
-
- Okuma hızının yaşıtlarına göre yavaş olması
-
- Heceleme ve sesleri ayırt etmede zorlanma
-
- Günlük kelimeleri hatırlamakta güçlük çekme
-
- Sağ-sol kavramlarında karışıklık
-
- Dikkat ve odaklanma sorunları
Okul öncesi dönemde ise konuşmanın gecikmesi, tekerlemeleri öğrenmede zorlanma ve kafiyeleri ayırt edememe gibi belirtiler görülebilir.
Tanı Nasıl Konulur?
Disleksi tanısı tek bir testle konulmaz. Bu süreç çok yönlü bir değerlendirme gerektirir. Genellikle:
-
- Çocuk gelişim uzmanı
-
- Psikolog
-
- Özel eğitim uzmanı
-
- Gerekirse çocuk psikiyatristi
tarafından yapılan değerlendirmeler sonucunda tanı süreci şekillenir. Tanı çocuk psikiyatristi tarafından konulur.
Tanılama sürecinde çocuğun bilişsel becerileri, dil gelişimi, akademik performansı ve öğrenme profili detaylı şekilde incelenir. Erken fark edilmesi, müdahale sürecini oldukça kolaylaştırır.
Çocuğunuz Disleksi Olabilir mi?
Eğer çocuğunuz:
-
- Okumayı öğrenmekte zorlanıyorsa
-
- Harfleri sürekli karıştırıyorsa
-
- Yazı yazarken çok fazla hata yapıyorsa
-
- Öğrenmek için daha fazla tekrar ihtiyacı duyuyorsa
bu durum bir öğrenme farklılığının işareti olabilir. Ben uzun yıllardır disleksi alanında yaptığım çalışmalar sonucunda öğrendim ki; başarısız çocuk yoktur, doğru yöntemle müdahale edilmemiş çocuk vardır. Okuma yazmada sorun yaşayan çocuklar için kaleme aldığım kitaplarım ve materyallerimle yüzlerce çocuğun bu zorlu süreçte yanında oldum ve olmaya devam edeceğim.
Ancak unutulmamalıdır ki her okuma güçlüğü disleksi değildir. Bu nedenle etiketlemek yerine gözlemlemek ve gerektiğinde bir uzmandan destek almak en doğru yaklaşımdır. Her okuma yazmada zorluk yaşayan çocukta disleksi yoktur. Ancak bu kapsamlı bir değerlendirme sonrasında ortaya çıkabilir.
Disleksi bir engel değil, farklı bir öğrenme yoludur. Önemli olan bu yolu doğru anlamak ve çocuğa uygun destek sağlamaktır. Erken fark edilen ve doğru yöntemlerle desteklenen çocuklar, akademik ve sosyal yaşamlarında başarılı bireyler olarak ilerleyebilirler.
Şunu belirtmek isterim ki ;disleksi bir hastalık değildir. Doğru yönetildiğinde inanılmaz bir güce dönüşebilir. Disleksinin farkında olmak ve çocuklarımız için sunacağımız destek biçimi yadsınamayacak kadar değerlidir.
