Bir kadın, çalışmadığı ve evli olmadığı sürece anne veya babasının sağlık güvencesinden her yaşta yararlanabilir mi? Toplumda yaygın olan bu düşünce, herkes için geçerli değil. Çünkü sosyal güvenlik hukukunda bu sorunun yanıtını belirleyen önemli bir tarih var: 1 Ekim 2008.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile kız ve erkek çocukları için temel olarak ortak koşullar getirildi. Genel kural uyarınca evli olmayan çocuklar; 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmeleri hâlinde 20 yaşını, yükseköğrenim görmeleri hâlinde ise 25 yaşını doldurana kadar anne veya babaları üzerinden sağlık yardımı alabiliyor. Bunun için kendi sigortalılıkları ve diğer yasal koşulların da değerlendirilmesi gerekiyor.
Ancak eski mevzuata göre anne veya babası üzerinden sağlık yardımından yararlanma hakkı bulunan kız çocukları bakımından geçiş hükümleri bulunuyor. Bu kapsamdakiler, ilgili koşulları taşımaları hâlinde yaş ve öğrenim sınırına bağlı olmadan sağlık yardımı almaya devam edebiliyor. Dolayısıyla yalnızca kişinin yaşına bakılarak hakkının sona erdiğini söylemek mümkün değil.
Üstelik işe girmek veya evlenmek, korunan bu hakkın mutlaka sonsuza kadar kaybedilmesi anlamına gelmiyor. 5510 sayılı Kanun’un geçici 12. maddesi, durum değişikliğinin ortadan kalkması hâlinde yeniden bakmakla yükümlü olunan kişi sayılmayı düzenliyor. Bu nedenle işten ayrılan veya boşanan bir kadının, koşulları uygunsa yeniden anne ya da babası üzerinden sağlık hizmetlerinden yararlanması mümkün olabiliyor.
Buradaki önemli ayrıntı, anne veya babanın yalnızca 2008’den önce sigortalı olmasının tek başına yeterli kabul edilememesi. Önceki mevzuata göre sağlık yardımına hak kazanılıp kazanılmadığı ve sigortalılık statüsü de incelenmeli.
Sağlık güvencesi konusunda “yaşım doldu, hakkım bitti” demeden önce geçmiş kayıtların araştırılması bu yüzden önemli. Bazen bir hakkı kullanabilmenin ilk adımı, o hakkın hâlâ var olduğunu öğrenmektir.
